Gezi yazısı nedir, ne demektir, tanımı ve anlamı nedir?

Gezi yazısı, adından da anlayacağınız üzere gezilen yerleri ülkeyi, şehirleri ve ilgi çeken bölümleri kaleme alarak anlatmaya denmektedir. Gezi yazıları eskiden seyahatname ya da seyahat yazıları denmekteydi. Bununla birlikte o zamanlarda gezen kişiler de seyyah denirken şimdi ise gezen kişilere gezgin ve gezdiği yerleri, tecrübeleri ile anlatıp yazdıklarına ise gezi yazısı denmektedir. Gezilen ve gören yerleri edebi bir dil ile anlatan, ülke ya da yöreleri gözlemleyerek izleyen gezginin kaleme alıp akıcı ve anlaşılır bir dil ile yazmasına gezi yazısı denmektedir.

Bu zamanda ülkemizde her ne kadar kitap okuma sayısı az olsa da özellikle çocuklarının okuması gereken gezi yazıları, çocukların yakın çevrelerini ve ülkeleri tanımak için fırsat olacaktır. Kendi dünyasının yanı sıra diğer dünyaları hayal gücünde canlandırarak ufku ve hayalleri gelişecektir. Gezi yazıları sayesinde de belki de bir amaç, hedef belirleyecektir.



Gezginler gezi yazılarında gezip gördükleri yerleri anlatırken sadece iklim, havası ve şartlarını anlatmamaktadır. İnsanlarını, kültürlerini, geleneklerini, giyim ve kuşamları, yemeklerini, dillerini, alışkan olduğu şeylerini, tarihini, sosyolojisini ve daha birçok bilgiyi görerek öğrenip kaleme alarak anlatırlar. Bu sayede okuyucular o yere gitmeden çeşitli bilgiler öğrenerek gitmeden önce bilgi edinmiş olurlar. Ona göre gidecekleri yere hazırlıklı bir şekilde gideceklerdir.

Türk edebiyatında gezi yazısı örnekleri, eserleri nelerdir?

Türk Edebiyatında yayınlanan önemli gezi yazısı örnekleri aşağıda verilmiştir.

  • Mirat-ül Memalik – Seydi Ali Reis (İlk gezi kitabımız)
  • Seyahatname – Evliya Çelebi
  • Avrupa’da Bir Cevelan – Ahmet Mithat Efendi (Batı tekniğine uygun ilk gezi örneği)
  • Hac Yolunda – Cenap Şahabettin
  • Avrupa Mektupları – Cenap Şahabettin
  • Frankfurt Seyahatnamesi – Ahmet Haşim
  • Anadolu Notları – Reşat Nuri Güntekin

Gezi yazılarının özellikleri nelerdir?

Gezi yazılarının özelliklerini maddeler halinde sıralayacak olursak;

  • Gezilen ve görülen bölgenin, ülkenin ya da şehrin detaylı bilgisini ve değerlendirmesi anlatılır.
  • Gidilen yerin ayrıca tarihi, coğrafisi, konumu, sosyolojisi, yaşayan insanların gelenek ve görenekleri dahil o yer ile ilgili detaylı bilgi verilmesi gerekmektedir.
  • Gidilen yerin ayrıca doğa güzelliği ile birlikte komşu ülkelerin ilişkileri de anlatılır.
  • Yazılan gezi yazıları tamamen okuyucuları bilgilendirme amacı ile yazmaktadırlar.
  • Araştırmacılar için gezi yazılarının önemi büyük olduğu gezi yazıları büyük önem taşıyan yazılar olarak dikkatli şekilde yazılmalıdır.

Gezi yazılarının nitelikleri nelerdir?

Gezi yazılarının özelliklerinin yanı sıra gezi yazılarının nitelikleri ise;

  • Gezi yazılarında olmazsa olmaz olan dil, anlatım ve kurgulama çok önemlidir. Kusursuz bir şekilde kaleme alınmalı ve anlatılmalıdır.
  • Özellikleri bu gezip görülen yerlere gidemeyenler için merak duygusu uyandırmalı ve merakını doyurmalıdır.
  • Özellikle çocukların dil gelişiminde büyük katkısı bulunacak şekilde yazılmalıdır.
  • Gezi yazıları ayrıca gezginlerin sağlıklı ve düzenli gözlemleri sonucuna göre yazılmalıdır.
  • Gezi yazılarında ayrıca çok önemli olan nitelik ise fotoğraflardır. Fotoğrafların yazılan yazılar ile uyumlu olması da bir o kadar önemlidir.
  • Gezilen ülkeyi anlatan gezgin ilgi çekici ve özellikle ülkemize göre çok farklı olan dikkat çekici özelliklerinden bahsetmesi gerekmektedir.
  • Gidilen yerde bulunan insanların nasıl yaşadıklarını gezi yazılarında güzel ve anlaşılır şekilde anlatılması gerekilmelidir. Kötü yaşam tarzları dışında toplumun her gün nasıl yaşadığını yazı ve görseller ile anlatılması gerekmektedir.

Gezi yazıları bu özellik ve niteliklerde olduğu sürece hem okuyucunun dikkatini çeker. Hem de gezginin gittiği yer ile alakalı merakı gitmekle birlikte gitmek isteyenlere farklı bir bakış açısı sunmaktadır. Ayrıca gidilen yerlerde bulunan tecrübeler anlatılınca gitmek isteyen kişiler bu gezi yazılarına göre daha hazırlıklı ve anlatılanlara göre hazır bir şekilde gideceğinden dolayı gezi yazıları her daim önemlidir.

Gezi yazısı nasıl yazılır, yazılmalıdır?

Gezi yazısı bir geziye katılınmasının ardından gezilip görülen yerlerin yazı ile anlatılması durumudur. Gezi yazılarında coğrafyadan, hukuktan, araştırmalardan, gözlemlerden, hislerden ve duygulardan faydalanılır. Gezi yazısı yazarken dikkat etmeniz gereken bazı noktalar bulunmaktadır.

  • Gezilen yerlerde farklı farklı mekanlardan görüntüler alınmalıdır.
  • Dünyanın çeşitliliğinden, insanların farklı dinlere, ırklara ve dillere sahip olmasından bahsedilir.
  • Gezilen bölgenin tarihi ve bölgenin ev sahipliği yaptığı uygarlıklar ile ilgili bilgi verilir.
  • Ekonomik faaliyetleri belirtilir.
  • Gezi yazısında akıcı bir dil kullanılmalı ve açık olunmalıdır.
  • Gezi yazısı fotoğraflarla desteklenmelidir.
  • Anlatılan tarihi olaylar kronolojik sırayla verilmelidir.
  • Gezi yazısında aktarılan bilgiler kısa ve öz olmalıdır.
  • Önemli olmayan yerlerde ayrıntılara girilmemelidir.
  • İlginç görülen özellikler yakalanmaya çalışılmalıdır.

Bu yazımızda gezi yazısı hakkında detaylı bilgiler verdik. Konu hakkında soru, sorun ya da görüşlerinizi yorum bölümümüzden dile getirebilirsiniz.


DİĞER GEZİ YAZISI HABERLERİNİ ÖNCE SİZE GÖNDERELİM!

Devlette.com, gezi yazısı konusunda tüm yeni haberleri ve duyuruları çok yakından anlık olarak takip etmektedir ve bu bildiriler ilk olarak bu sitede yayınlanmaktadır. Bu nedenle devlette.com'un yayınladığı haberleri takip etmeniz ve hızlı adım atmanız yararınıza olacaktır. Devlette.com'dan yapılan gezi yazısı duyurularını ve haberlerini en önce siz almak istiyorsanız aşağıdaki kanallardan bize abone olabilirsiniz.